SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỐNG KÊ

THÀNH PHỐ HUẾ QUA CÁC THỜI KỲ

Ngày 06/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành Sắc lệnh số 61/SL thành lập Nha Thống kê Việt Nam nằm trong Bộ Quốc dân Kinh tế. Từ đó đến nay, ngành Thống kê Việt Nam không ngừng trưởng thành và phát triển, với hàng nghìn cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, trong đó có ngành thống kê thành phố Huế. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, ngành thống kê thành phố Huế đã cố gắng vượt khó, vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, ngày càng đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu cầu thông tin cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND, các cấp, các ngành. Quá trình hình thành và phát triển ngành thống kê thành phố Huế qua các thời kỳ sau.

         1. Thống kê tỉnh Thừa Thiên thời kỳ trước năm 1975

         Hiệp định Giơ-ne-vơ (20/7/1954) được ký kết, chiến tranh chấm dứt, hoà bình lập lại ở Đông Dương, công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Nhưng nước ta còn bị chia làm hai miền: miền Bắc được giải phóng và đi lên xây dựng Chủ nghĩa Xã hội, miền Nam từ vĩ tuyến 17 trở vào trong đó có Thừa Thiên còn dưới ách thống trị của đế quốc và tay sai. Do chiến tranh chưa kết thúc, tổ chức Thống kê lúc đó chỉ hoạt động kiêm nhiệm của văn phòng Ủy ban, công việc chủ yếu là kiểm kê, kiểm soát chiến lợi phẩm, phần lớn công việc phục vụ cho chiến tranh.

         Hiệp định Pa-ri ngày 27/01/1973 được ký kết, là thắng lợi to lớn của dân tộc ta, hoà bình được lập lại. Đảng và Nhà nước chủ trương động viên sức người, sức của để chi viện cho tiền tuyến, nhiều cán bộ được điều vào Nam. Tháng 6/1973, Uỷ ban kế hoạch Nhà nước và Tổng cục Thống kê cử vào Thừa Thiên 5 đồng chí để thực hiện nhiệm vụ. Trước tình hình mới, Uỷ ban hành chính tỉnh quyết định thành lập Ban Kế hoạch - Thống kê trực thuộc Uỷ ban hành chính tỉnh. Nhiệm vụ của Ban Kế hoạch - Thống kê lúc này là tham mưu, lập kế hoạch xin viện trợ, theo dõi kho vật tư ở chiến khu và nắm bắt tình hình sản xuất khu vực huyện A Lưới.

         2. Thống kê tỉnh Thừa Thiên thời kỳ đầu giải phóng (1975-1976)

         Sau ngày giải phóng (26/3/1975), theo Nghị định số 72-CP ngày 05/4/1974 của Chính phủ, Tổng cục Thống kê ban hành Quyết định số 23/TCTK, ngày 06/5/1975 về việc thành lập Chi cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên là cơ quan quản lý ngành dọc. Tuy nhiên trên thực tế bộ máy Ban Kế hoạch -  Thống kê do tỉnh thành lập vẫn còn hoạt động (chung một cơ quan), dẫn đến có sự chồng chéo về mặt tổ chức mang tính lịch sử trong một giai đoạn ngắn.

         Việc xây dựng mạng lưới thống kê cơ sở ở thời kỳ đầu giải phóng hết sức quan trọng, nhất là bộ máy thống kê cấp huyện. Giai đoạn này thống kê huyện, thành phố được bố trí từ 2 đến 3 cán bộ, chủ yếu điều động từ các xã, phường. Trên cơ sở hình thành bộ máy Thống kê cấp huyện, Chi cục Thống kê Thừa Thiên đã cử cán bộ cấp huyện về xã để tuyên truyền, phổ biến và chọn lựa, cử được đội ngũ thống kê thống kê xã, phường. Khi có lực lượng cần thiết Chi cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên kịp thời tổ chức tập huấn nghiệp vụ thống kê theo từng đợt, trong một thời gian ngắn (một tháng) mạng lưới Thống kê xã, phường được hình thành

         3. Thống kê tỉnh Bình - Trị - Thiên hợp nhất (1976-1989)

         Ngày 20/9/1975, Bộ chính trị TW Đảng ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về hợp nhất 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên và khu vực Vĩnh Linh thành tỉnh Bình Trị Thiên. Trong thời gian này, để có bộ máy Thống kê tại địa phương theo tinh thần Nghị quyết 245, ngày 19/01/1976 Tổng cục Thống kê ban hành Quyết định số 19-TCTK/TCCB, thành lập Chi cục Thống kê tỉnh Bình Trị Thiên. Tổng số cán bộ CNVC toàn ngành thống kê tỉnh Bình Trị Thiên có 202 người, riêng văn phòng Chi cục 88 người, trong đó số cán bộ thống kê tỉnh Quảng Bình chuyển vào: 58 người; tỉnh Quảng Trị và Khu vực Vĩnh Linh: 10 người, Thừa Thiên: 20 người.

         Bộ máy Thống kê văn phòng Chi cục gồm: Ban lãnh đạo Chi cục, 9 phòng nghiệp vụ, 1 xí nghiệp tính toán, 1 trường nghiệp vụ Thống kê, 1 đại lý in và phát hành biểu mẫu. Bộ máy Thống kê các huyện, thành phố thời kỳ mới nhập tỉnh có 22 đơn vị. Từ tháng 3/1977, theo Quyết định số 62-CP của Chính phủ về việc hợp nhất và điều chỉnh địa giới hành chính một số huyện thuộc tỉnh Bình Trị Thiên, vì vậy số phòng Thống kê các huyện, thành phố sáp nhập theo đơn vị hành chính mới còn 14 đơn vị.

         Thực hiện Thông báo số 46/TB-TW ngày 12/12/1987 của Ban Bí thư TW và Thường vụ Hội đồng Bộ trưởng về việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy của các cơ quan Đảng, Nhà nước và đoàn thể; Quyết định số 227-HĐBT ngày 29/12/1987 của Hội động Bộ trưởng về việc ngành Thống kê giao cho địa phương quản lý; Quyết định số 81/HĐBT ngày 11/5/1988 của Hội đồng Bộ trưởng về việc sắp xếp lại bộ máy Tổng cục Thống kê. Tháng 6/1988, Chi cục Thống kê tỉnh Bình Trị Thiên sáp nhập vào Ủy ban kế hoạch do Tỉnh quản lý, nhưng nhiệm vụ chuyên môn vẫn thực hiện theo chương trình kế hoạch của Tổng cục Thống kê. Dù trực thuộc Tổng cục Thống kê hay địa phương quản lý, ngành Thống kê luôn kết hợp hài hòa và làm tốt cả hai nhiệm vụ: Thực hiện tốt kế hoạch thông tin của Trung ương và phục vụ các yêu cầu quản lý trên địa bàn cho lãnh đạo địa phương. 

         4. Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế từ 1989 đến 1994

         Ngày 14/4/1989, Bộ Chính trị ban hành Quyết định số 87 QĐ/TW chia Bình Trị Thiên thành ba tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, có hiệu lực từ 01/7/1989, mốc lịch sử 13 năm hợp nhất Bình Trị Thiên được chuyển sang trang mới. Tỉnh Thừa Thiên chính thức lấy tên mới là tỉnh Thừa Thiên Huế. Bộ máy tổ chức Chi cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế được bố trí sắp xếp gọn: ba phòng nghiệp vụ và phòng Tổ chức hành chính; Trung tâm tính toán; Xí nghiệp in và phát hành biểu mẫu Thống kê. Biên chế văn phòng Chi cục Thống kê tỉnh có 25 người.

         Sau một thời gian Chi cục Thống kê tỉnh sát nhập vào Uỷ ban kế hoạch dã xuất hiện nhiều nhược điểm: Tính khách quan của số liệu thống kê bị ảnh hưởng, tuy sát nhập nhưng giữa Thống kê và Kế hoạch độc lập với nhau về nghiệp vụ chuyên môn và kinh phí hoạt động. Do đó, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Quyết định số 138 QĐ/UB ngày 07/02/1990, tách Chi cục Thống kê tỉnh khỏi Uỷ ban kế hoạch, thành một cơ quan độc lập trực thuộc UBND tỉnh; Phòng thống kê huyện, thành phố lúc này chưa tách, vẫn là một bộ phận nằm trong phòng kế hoạch.

         5. Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế từ 1994 đến nay

         Từ thực tế, việc chung cơ quan Thống kê với Kế hoạch, đã bộc lộ nhiều nhược điểm, nhất là tính chính xác và trung thực của số liệu thống kê, nên nhiều tỉnh đã tách Chi cục Thống kê ra khỏi Ủy ban kế hoạch. Với lý do trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 23-CP ngày 23/3/1994 cho phép ngành Thống kê tổ chức quản lý theo ngành dọc từ Trung ương đến cấp huyện. Chi cục Thống kê tỉnh được đổi tên thành Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế trực thuộc Tổng cục Thống kê, chịu sự quản lý toàn diện của Trung ương. Bộ máy Cục Thống kê lúc tách khỏi Uỷ ban kế hoạch có 69 CBCNVC, trong đó văn phòng Cục 30 người; vẫn giữ nguyên mô hình: 3 phòng nghiệp vụ, phòng Tổ chức hành chính và Trung tâm tính toán. 

         Năm 1995, Lãnh đạo Cục Thống kê Quyết định tổ chức lại bộ máy văn phòng Cục theo Quyết định số 39/QĐ-TCCB ngày 18/4/1994 của Tổng cục Thống kê. Văn phòng Cục Thống kê được tổ chức mô hình 5 phòng và 1 trung tâm: phòng Tổng hợp - Văn xã, phòng CN-XDCB-GTVT, phòng Nông Lâm Ngư nghiệp, phòng Thương mại giá cả, phòng Tổ chức hành chính, Trung tâm điện toán; phòng thống kê cấp huyện có 9 đơn vị.

         Ngày 20/01/2004, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ban hành Quyết định số 65/QĐ-TCTK quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế. Quyết định này quy định cơ cấu tổ chức của văn phòng Cục có 6 phòng: phòng Thống kê Tổng hợp, phòng Thống kê Nông nghiệp, phòng Thống kê Công nghiệp, phòng Thống kê Thương mại, phòng Thống kê Dân số - Văn xã, phòng Tổ chức - Hành chính; Phòng Thống kê huyện/thị xã/thành phố chuyển đổi thành Chi cục Thống kê huyện/thị xã/thành phố trực thuộc Cục Thống kê Thừa Thiên Huế theo Quyết định 639/QĐ-TCTK ngày 29/9/2010. Chi cục Thống kê huyện/thị xã/thành phố có 9 đơn vị.

         Ngày 14/01/2011, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ban hành Quyết định số 74/QĐ-TCTK quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế. Theo đó, cơ cấu tổ chức được sắp xắp theo hệ thống ngành dọc gồm 2 cấp, đảm bảo nguyên tắc tập trung thống nhất, văn phòng Cục có 6 phòng và Thanh tra Cục Thống kê: phòng Thống kê Tổng hợp, phòng Thống kê Nông nghiệp, phòng Thống kê Công nghiệp - Xây dựng, phòng Thống kê Thương mại, phòng Thống kê Dân số - Văn xã, phòng Tổ chức - Hành chính; Chi cục Thống kê huyện/thị xã/thành phố có 9 đơn vị

         Ngày 02/4/2014, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ban hành Quyết định số 233/QĐ-TCTK quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế. Theo đó, cơ cấu tổ chức được sắp xắp theo hệ thống ngành dọc gồm 2 cấp, đảm bảo nguyên tắc tập trung thống nhất, văn phòng Cục có 7 phòng: phòng Thống kê Tổng hợp, phòng Thống kê Nông nghiệp, phòng Thống kê Công nghiệp - Xây dựng, phòng Thống kê Thương mại, phòng Thống kê Dân số - Văn xã, phòng Thanh tra Thống kê, phòng Tổ chức - Hành chính; Chi cục Thống kê huyện/thị xã/thành phố có 9 đơn vị.

Ngày 20/5/2020, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê ban hành Quyết định số1006/QĐ-TCTK quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế. Theo đó, cơ cấu tổ chức được sắp xắp theo hệ thống ngành dọc gồm 2 cấp, đảm bảo nguyên tắc tập trung thống nhất, văn phòng Cục có 05 phòng Thống kê Tổng hợp, phòng Tổ chức – Hành chính, phòng Thống kê kinh tế, phòng Thống kê xã hội, phòng Thu thập thông tin thống kê; Chi cục Thống kê huyện/thị xã/thành phố có 9 đơn vị.

         Thực hiện Nghị quyết số 175/2024/QH15 của Quốc hội về việc thành lập thành phố Huế trực thuộc Trung ương; Quyết định số 1535/QĐ-TCTK ngày 27 tháng 12 năm 2024 của Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê về việc đổi tên Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế. Từ ngày 01/01/2025, Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế tiến hành đổi tên thành Cục Thống kê thành phố Huế. Đến Tháng 05/3/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 956/QĐ-BTC quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Chi cục Thống kê cấp tỉnh thuộc Cục Thống kê. Ngành Thống kê thành phố Huế được tổ chức cấp Chi cục Thống kê thành phố Huế, gồm: 05 phòng: phòng Thống kê Tổng hợp, phòng Tổ chức – Hành chính, phòng Thống kê kinh tế, phòng Thống kê xã hội, phòng Thu thập thông tin thống kê; và 07 Đội Thống kê.

         Qua nhiều lần thay đổi về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và tên gọi. Hiện nay theo Quyết định số 912/QĐ-CTK ngày 11/7/2025 của Cục trưởng Cục Thống kê quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thống kê tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thống kê thành phố Huế được tổ chức thành hệ thống ngành dọc 2 cấp theo đơn vị hành chính đảm bảo nguyên tắc tập trung thống nhất, văn phòng cơ quan Thống kê thành phố có 5 phòng: Phòng Thống kê Tổng hợp, Phòng Thống kê Công nghiệp và Xây dựng, Phòng Thống kê Dịch vụ và Giá, Phòng Thu thập thông tin thống kê và Phòng Tổ chức - Hành chính; 07 Thống kê cơ sở. Tổng số công chức, người lao động toàn ngành có 70 người.

Danh sách Người đứng đầu ngành Thống kê Thành phố Huế qua các thời kỳ